Om te kan lees, beteken nie noodwendig dat ’n kind verstaan wat hy lees nie. Leesbegrip vereis meer as die vermoë om woorde te herken. ’n Kind moet ook kan redeneer, verbande raaksien, afleidings maak en gevolgtrekkings bereik. Dit is waar logiese denke ’n belangrike rol speel.

Logiese denke is die vermoë om inligting op ’n gestruktureerde manier te ontleed, verbande tussen feite raak te sien en stap vir stap tot ’n sinvolle gevolgtrekking te kom.

Die verband tussen logiese denke en leesbegrip word reeds lank in die navorsingsliteratuur erken. Lees is immers nie bloot ’n proses waarin woorde herken word nie. Die leser moet ook aktief oor die betekenis van die teks nadink.

Lees tussen die lyne

Een van die belangrikste aspekte van leesbegrip is die vermoë om afleidings te maak. Dit beteken dat ons dit wat ons reeds weet, kombineer met nuwe inligting om iets te verstaan wat nie direk gesê word nie.

Dink byvoorbeeld aan die volgende sinne:

Pieter gryp sy sambreel voordat hy by die deur uitstap. Buite is die lug donker en die wind waai sterk.

Nêrens word gesê dat dit gaan reën nie. Tog kan die leser uit die leidrade aflei dat Pieter reën verwag.

Kinders wat sukkel om logiese verbande raak te sien, kan dalk elke woord in ’n teks korrek lees, maar steeds nie die volle betekenis daarvan begryp nie.

Kan logiese denke ontwikkel word?

Logiese denke is ’n vaardigheid wat deur doelgerigte oefening ontwikkel kan word. Wanneer kinders leer om inligting te vergelyk, patrone te herken, verskille raak te sien en hulle antwoorde te verduidelik, oefen hulle belangrike redeneervaardighede.

In plaas daarvan om bloot te antwoord: “Ek weet nie” of “Dit is te moeilik”, kan kinders geleer word om vrae te vra soos:

• Wat weet ek reeds?
• Watter leidrade kan my help?
• Wat is dieselfde en wat is anders?
• Watter gevolgtrekking kan ek maak?

Sulke oefeninge kan kinders help om meer sistematies oor probleme na te dink. Om hierdie vaardighede ook tydens lees te gebruik, moet kinders egter geleer word hoe om dit op tekste toe te pas.

Logiese-denke-oefening: Watter een pas nie?

Hier is ’n prettige oefening wat jy saam met jou kind kan doen. Wys vir jou kind ’n groepie van vier voorwerpe en vra: Watter een pas nie by die ander nie, en hoekom?

Die belangrikste deel van die oefening is nie noodwendig om die regte voorwerp te kies nie, maar om te verduidelik waarom dit anders is.

Moedig jou kind aan om mooi te kyk, die voorwerpe te vergelyk en sy of haar antwoord te motiveer. Soms is meer as een antwoord moontlik, mits die verduideliking logies is.

Só word ’n eenvoudige speletjie ’n geleentheid om waarneming, vergelyking en logiese redenering te oefen.

1.
vliegtuig
helikopter
trein
mikro-vliegtuig

2.
peperpot
mes
vurk
lepel

3.
man
hingsvul
merrie
seun

4.
melk
koffie
tee
aarbeie

5.
koerant
boek
tydskrif
radio

6.
roos
angelier
laventel
denneboom

7.
hond
perd
spinnekop
kat

8.
leeu
koei
skaap
vark

9.
rooi
blou
groen
geel

10.
reghoek
vierkant
parallelogram
driehoek

11.
swem
kanovaart
tennis
skubaduik

12.
appel
lemoen
piesang
pampoen

13.
somer
winter
herfs
reën

14.
agt
ses
sewe
vier

15.
Duitsland
Asië
Noord-Amerika
Afrika

16.
rok
sokkie
hemp
horlosie

17.
Engels
Frans
Spaans
Vereenigde State

18.
opera
musiekblyspel
perdespringsport
ballet

19.
perd
bok
kameel
donkie

20.
90º
reghoek
270º – 180º
270º – 90º

Antwoorde:

1. trein – al die ander verwys na lugvervoer
2. peperpot – al die ander is eetgerei
3. merrie – al die ander is manlik
4. aarbeie – al die ander is vloeistowwe
5. radio – al die ander is gedrukte media
6. denneboom – al die ander is blomme
7. spinnekop – al die ander het vier bene
8. leeu – al die ander is plaasdiere
9. groen – al die ander is primêre kleure
10. driehoek – al die ander het vier hoeke
11. tennis – al die ander is watersport
12. pampoen – al die ander is vrugte
13. reën – al die ander is seisoene
14. sewe – al die ander is veelvoude van 2
15. Duitsland – al die ander is kontinente
16. horlosie – al die ander is kledingstukke
17. Vereenigde State – al die ander is tale
18. perdespringsport – al die ander is teaterproduksies
19. bok – mens kan op al die ander diere ry
20. 270º – 90º – al die ander is 90º-hoeke

Kopiereg © 2015 Edublox (Pty) Ltd